ЯҢАЛЫКЛАР

Штраф административ хокук бозулар кылган өчен кулланыла торган иң киң таралган санкция булып тора.

Салынган түләтүне түләү срогы тиешле карар үз көченә кергән көннән 60 көннән дә соңга калмыйча яисә кичектереп тору срогы чыккан көннән дә соңга калмыйча гамәлгә ашырыла.

Әмма җаваплылыкка тартылган затлар еш кына матди җәзаны үтәүдән читләшә.

Россия Федерациясе Административ хокук бозулар кодексының 20.25 статьясындагы 1 өлеше нигезендә билгеләнгән срокта штраф түләмәгән өчен җаваплылык каралган. Статьяның санкциясе түләнмәгән штраф суммасының ике тапкыр күләмендә җәза бирүне, әмма бер мең сумнан да ким булмаган күләмдә җәза бирүне, йә 15 тәүлеккә административ арестны, йә 50 сәгатькә кадәр мәҗбүри эшләрне күздә тота.

Беренче штраф, аны түләмәгән өчен, алга таба җәза бирүгә карамастан, мәҗбүри үтәлергә тиеш.

«Наркотик чаралар һәм психотроп матдәләр турында» 08.01.1998 ел, №3-ФЗ Федераль законның 46 статьясындагы 1 өлеше нигезендә, наркотик чараларны куллану ысуллары турында мәгълүмат тарату тыела, чөнки аларны пропаганда булып тора.

РФ КоАП 6.13 статьясы нигезендә наркотик чараларны пропагандалаган яки законсыз рекламалаган өчен административ җаваплылык билгеләнгән.

2020 елның 30 декабрендәге 512-ФЗ номерлы Федераль закон белән РФ КоАПның 6.13 статьясы «Интернет» мәгълүмат-телекоммуникация челтәрен кулланып наркотик чараларны пропагандалаган өчен җаваплылыкны күздә тоткан 1.1 өлеше белән тулыландырылды.

Әлеге хокук бозуны кылган өчен административ штраф рәвешендә җәза каралган, аның күләме гражданнар өчен – биш меңнән утыз мең сумга кадәр, вазыйфаи затлар өчен илле меңнән йөз мең сумга кадәр тәшкил итә. Юридик зат оештырмыйча гына эшмәкәрлек эшчәнлеген башкаручы затлар һәм юридик затлар бер миллион биш йөз мең сумга кадәр штраф рәвешендә яки туксан тәүлеккә кадәр эшчәнлекне административ туктатып тору рәвешендә җәзага дучар ителергә мөмкин.

Әгәр күрсәтелгән гамәлләр чит ил гражданы яисә гражданлыгы булмаган зат тарафыннан башкарылган булса, аңа штрафтан тыш, унбиш тәүлеккә административ арест һәм Россия Федерациясеннән читкә административ куып чыгару да кулланылырга мөмкин.

Мондый хокук бозулар кылуның билгеле фактлары турында теләсә кайсы граждан административ тикшеренүләр алып бару үз компетенцияләренә кергән Эчке эшләр органнарына хәбәр итәргә хокуклы.

Муниципаль хезмәткәрләргә мәнфәгатьләр конфликтын булдырмау яки җайга салу турында чикләүләрне һәм тыюларны, таләпләрне үтәмәгән һәм коррупциягә каршы тору максатларында «Россия Федерациясендә муниципаль хезмәт турында» 02.03.2007 ел, № 25-ФЗ Федераль законда, «коррупциягә каршы тору турында» 25.12.2008 ел, № 273-ФЗ Федераль законда билгеләнгән бурычларны үтәмәгән өчен, тиешле нигезләр буенча муниципаль хезмәттән кисәтүләр, шелтә, шелтә, эштән азат итү рәвешендә, шул исәптән ышаныч югалуга бәйле рәвештә, дисциплинар җәза каралган.

Коррупцион хокук бозуга юл куйган муниципаль хезмәткәр, аның дисциплинар җаваплылыгы турындагы мәсьәләне хәл иткәнче, вакытлыча (әмма бер айдан да артык түгел), акча эчтәлеген саклап калып, вазифа йөкләмәләрен башкарудан азат ителергә мөмкин. Муниципаль хезмәткәрне вазыйфаи бурычларны үтәүдән читләштерү яллаучы (эш бирүче) вәкиле карары белән башкарыла.

Муниципаль хезмәткәрләр белән хезмәт килешүен өзү өчен түбәндәге коррупцион хокук бозулар нигез булып тора: - муниципаль хезмәт белән бәйле чикләүләрне үтәмәү («Россия Федерациясендә муниципаль хезмәт турында " Федераль законның 13 статьясы).»);

- муниципаль хезмәт белән бәйле тыюларны үтәмәү («Россия Федерациясендә муниципаль хезмәт турында " Федераль законның 14 ст.»);

- мәнфәгатьләр конфликтын яклаучы муниципаль хезмәткәрләргә мәнфәгатьләр конфликтын булдырмау һәм җайга салу буенча чаралар күрү («Россия Федерациясендә муниципаль хезмәт турында " Федераль законның 14.1 ст. 2.3 ө.)»);

- үзенә буйсынган муниципаль хезмәткәрнең шәхси кызыксынуы барлыкка килүе турында мәгълүм булган, ул мәнфәгатьләр конфликтына, мәнфәгатьләр конфликтын булдырмау һәм җайга салу буенча чаралар («Россия Федерациясендә муниципаль хезмәт турында " ФЗның 14.1 ст. 3.1 ө.) китереп чыгара яисә китерергә мөмкин булган яллаучының вәкиле булган муниципаль хезмәткәрләрне кабул итү ("Россия Федерациясендә муниципаль хезмәт турында" ФЗның 14.1 ст. 3.1 ө.)»);

- муниципаль хезмәткәрләргә үз керемнәре, чыгымнары, мөлкәте һәм мөлкәти характердагы йөкләмәләре турында, шулай ук хатынының (иренең) һәм балигъ булмаган балаларының керемнәре, чыгымнары, мөлкәтләре һәм мөлкәти характердагы йөкләмәләре турында мәгълүмат бирү, яисә белә торып дөрес булмаган яки тулы булмаган мәгълүмат бирү мәҗбүри булган очракта («Россия Федерациясендә муниципаль хезмәт турында» ФЗның 15 статьясындагы 5 өлеше).

Оешмаларның коррупцияне кисәтү буенча чаралар күрү бурычы 25.12.2008 елдагы 273-ФЗ номерлы «Коррупциягә каршы тору турында»Федераль законның 13.3 статьясында билгеләнгән.

Оешмалар коррупцияне кисәтү буенча чаралар эшләргә һәм кабул итәргә тиеш.

Оешмаларда кабул ителгән коррупциягә каршы чараларны үз эченә ала алалар:

1. коррупцион һәм башка хокук бозуларны профилактикалау өчен җаваплы бүлекчәләрне яисә вазыйфаи затларны билгеләү;
2. оешманың хокук саклау органнары белән хезмәттәшлеге;
3. оешманың намуслы эшен тәэмин итүгә юнәлдерелгән стандартларны һәм процедураларны эшләү һәм гамәлгә кертү;
4. оешма хезмәткәрләренең этика һәм хезмәт тәртибе кодексын кабул итү;
5. мәнфәгатьләр каршылыгын булдырмау һәм җайга салу;
6. рәсми булмаган хисаплылыкны төзү һәм ялган документларны куллануны булдырмау.

            Татарстанлыларның электрон кабинетларында Пенсия фондының барлык төр түләүләре, шул исәптән кешегә күрсәтелүче хезмәтләр турында мәгълүмат бар. Пенсионерлар һәм пенсия алды яшендәгеләр кабинетта түләүләрне билгеләүгә, яисә ташлама хокукы бирүгә кагылышлы белешмәләрне карый алалар. Документлар көчәйтелгән цифрлы имза белән раслана һәм башка оешмаларга җибәрелә.Эшләүче пенсионерлар кабинетта пенсия коэффициенты, тупланмалар суммасы, стаж һәм күчерелгән сумма турында мәгълүмат таба ала. Узган ел кабинетка гражданнарның электрон хезмәт кенәгәсеннән хезмәт эшчәнлеге турында мәгълүмат та  өстәлде. Ана капиталына сертификаты булган гаиләләр кабинетта нинди сумма калганлыгын да күрә ала.

            Персональ мәгълүматлардан файдаланып белешмәләр һәм консультацияләрне телефон аша да бирергә мөмкин. Мондый очракларда идентификацияләү өчен алдан ук билгеләнгән код сүзе кирәк. Моңа кадәр аны Пенсия фондына гариза белән мөрәҗәгать иткәннән соң гына билгеләп була иде, хәзер бу эшне электрон кабинетта да башкарырга мөмкин. Код сүзен куллану Пенсия фонды хезмәткәрләренә төгәл персональ мәгълүмат кулланып телефон аша аралашырга мөмкинлек бирә.

Пенсия фондының территориаль органнары гражданнарга пенсия билгеләү өчен кирәкле мәгълүматлар  соратуда булыша алалар. Бу закон буенча кеше үзе тапшырырга тиешле документларга да кагыла. Фонд башка ведомстволарга, эш бирүчеләргә, оешмаларга һәм архивларга запрос җибәрә. Кирәкле мәгълүматларны алу өчен Пенсия фонды оешмалар белән мәгълүмат алмашу турында икеяклы килешүләр төзи. Бу күпчелек очракта уку йортларына кагыла. Алардан алынган мәгълүматлар гражданнардан раслаучы документлар сорамыйча гына ана капиталы акчасыннан файдаланырга яисә туендыручысын югалту сәбәпле пенсия билгеләргә мөмкинлек бирә.

Гражданнарга тиешле түләүләрне  билгеләүне гадиләштерү максатында Пенсия фонды мәгълүмат реестры мәгълүматларыннан файдалана. Хәзерге вакытта инвалидлык буенча пенсияләрнең барлык төре һәм социаль түләүләр инвалидларның федераль реестрын файдаланып башкарыла. Инвалид Пенсия фондына  гариза гына тапшыра, кирәкле мәгълүматларны фонд реестрдан яисә мәгълүматлар системасыннан ала. Инвалид электрон гаризага өстенлек биргән очракта пенсия тулысынча дистанцион юл белән билгеләнә.

             Реестрдан файдаланып аерым төр хезмәтләрне гариза язмыйча гына да күрсәтеп була. Мәсәлән, инвалидлык буенча пенсияне гаризадан башка да озайтырга мөмкин. Инвалидлар реестрына медик-социаль экспертиза бюросыннан инвалидның кабат тикшерү үтүе турында мәгълүмат кергәннән соң, барлык процесс автомат рәвештә башкарыла.

             Хәзер пенсияне Пенсия фонды порталында шәхси кабинет яисә дәүләт порталында электрон гариза ярдәмендә билгеләргә мөмкин. Пенсиягә чыгучының ризалыгы булган очракта пенсияне эш бирүченең Пенсия фондының мәгълүматлар системасына җибәргән мәгълүматлар буенча тулысынча дистанцион рәвештә билгеләп була. Система гражданинның тупланган пенсия коэффициенты һәм стажын, пенсия исәпләү өчен уртача айлык хезмәт хакын билгеләргә, балалар тәрбияләгән яисә өлкән кешене хезмәттән аерылып караган периодларны һәм башка параметрларны ачыкларга мөмкинлек бирә. Пенсия билгеләү яше якынлашкан кешегә бары тик электрон гариза юллау да җитә, аңа кагылышлы бар мәгүлүмат фондта тупланган була.

Узган елның язында коронавирус таралуны кисәтү максатында Пенсия фонды хезмәтләреннән файдалануның гадиләштерелгән тәртибе 2021 ел ахырына кадәр озайтыла. Бу хакта Россия Пенсия фондының Татарстан бүлекчәсе хәбәр итә. Бу татарстанлыларга әлеге төр хезмәтләр буенча ел ахырына кадәр дистанцион рәвештә мөрәҗәгать итергә мөмкинлек бирә. Чикләнгән регламент  елдан артык вакыт эчендә Пенсия фондының клиентлар белән эшләү офисларына һәм  дәүләт хезмәтләре үзәкләренә килүчеләр һәм төрле төр түләүләр билгеләү өчен кирәк булган белешмәләр, мәгълүматлар санын күпкә киметте, һәм моңа кадәр билгеләнгән пенсияләр һәм пособияләрне мөрәҗәгать итмичә генә озайту очракларын арттырды.

01.07.20021 елдан Гражданнарның аерым категорияләренә торак урыннары һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләү чыгымнарына компенсация бирү шартлары үзгәрде.

РФ Торак кодексының 160 статьясындагы 1 өлеше нигезендә гражданнарның аерым категорияләренә торак урыннары һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләү чыгымнарына компенсация бирелергә мөмкин. Компенсацияләрнең конкрет төрләрен бирү нигезләре һәм шартлары федераль законнар, Россия Федерациясе субъектлары законнары һәм җирле үзидарә органнарының норматив хокукый актлары белән билгеләнә.

Мәсәлән, «Ветераннар турында» 12.01.1995 ел, № 5-ФЗ Федераль законның 13, 14 һәм 16 статьялары нигезләмәләре нигезендә торак урыны өчен түләү чыгымнарын ай саен компенсацияләү сугыш ветераннарына, инвалидларына, сугыш хәрәкәтләре ветераннарына бирелә.

РФ Торак кодексының 160 статьясындагы 1 өлеше нигезендә торак урыннары һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләү чыгымнарын компенсацияләү гражданнарга торак урыннары һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләү буенча бурычлары булмаган яки гражданнар тарафыннан аны түләү буенча килешүләр төзү һәм (яки) үтәү шарты белән бирелә.

2018 елның 28 ноябрендәге 142-ФЗ номерлы «РФ Торак кодексының 159 һәм 160 статьяларына үзгәрешләр кертү турында» Федераль закон белән РФ Торак кодексының 160 статьясындагы 3 өлешенә үзгәрешләр кертелде.

Яңалык нигезендә, гражданнар торак урыннары һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләүгә киткән чыгымнарны компенсацияләүгә соңгы өч елдан да артык вакыт эчендә барлыкка килгән торак урыннары һәм коммуналь хезмәт күрсәтүләр өчен түләү буенча түләнмәгән бурычлары булган очракта исәп тота алмый.

Әлеге закон нигезләмәләре 2021 елның 1 июленнән үз көченә керә.